Inhoud
Wereldoorlog I. De Duitsers bezetten ons land. De prostitutie floreert in bezet gebied.
In het stuk maken we kennis met drie Vlaamse prostituees. Ze verblijven in een gesloten instelling waar ze behandeld worden tegen syfilis. Maar in plaats van te genezen, worden ze zieker. Uiteindelijk dringt het tot hen door dat de Duitse dokter iets anders dan genezing beoogt en zij proefkonijnen zijn in een experiment.
Uitgangspunt is het ooggetuigenverslag ‘Etappe Gent. Streiflichter zum Zusammenbruch’ van de Duitse journalist en pacifist Heinrich Wandt, die de rol van de prostitutie in oorlogstijd kritisch beschreven heeft.
OORLOGSZAKEN bevat zowel keiharde als vertederende momenten. Tussen de vernederingen en de folteringen door, vertellen de zieke vrouwen hun opbeurend verhaal terwijl een cynische directeur-geneesheer soelaas vindt in de romantische liederen van Schubert.
De vrouwen ontkomen niet aan een gruwelijker lot.
Rolverdeling: 4 dames of 3 dames en 1 heer.
Decor: slaapruimte met drie bedden.
Duurtijd: 80 minuten
Auteursrechten: Almo
Fragment
MUZIEK SCHUBERT Nähe der Geliebten
De dokter luistert naar de muziek.
Madeleine verlaat haar brits, komt in de leefruimte van de dokter. Na enige tijd merkt de dokter Madeleine op.
MADELEINE Dag dokter.
DOKTER Madeleine!
MADELEINE Dokter, ge hebt mij beloofd dat ik zou genezen.
DOKTER Ik ben God niet, hé Madeleine!
MADELEINE Ligt mijn lot in Gods handen? Dan heb ik niet veel hoop.
DOKTER Hoe is het op de afdeling?
MADELEINE Het stinkt er. Er wordt niet ontsmet. Anna piest en braakt en stinkt en ze heeft ook nog eens nachtmerries en valt van haar stokje. Ze gaat alleen maar achteruit.
DOKTER Moet ik haar een spuitje geven? En …
MADELEINE Neen, neen, alstublieft, zeg!
DOKTER … haar geleidelijk uit haar lijden verlossen?
MADELEINE Ha ja!
DOKTER Neen. Dat ga ik niet doen.
MADELEINE Neen, natuurlijk niet, ik versprak mij, dokter, Anna is mijn vriendin. Ik zie haar gaarne.
DOKTER We zijn geen onmensen, hé Madeleine. We zijn gebonden door een eed. Ge weet wat een eed is?
MADELEINE Ge moet dan zweren, zeker.
DOKTER Ja, zweren en dat zijn geen zweren gelijk die op uw rug.
MADELEINE Dat weet ik ook wel, dokter.
DOKTER Flauwe grap, vergeet hem, wij zijn niet zo goed in grappen. Kijk Madeleine, die eed houdt in dat we nooit ‘zomaar’ iemands leven mogen beëindigen.
MADELEINE Allé, dat is goed nieuws.
DOKTER Er zijn natuurlijk uitzonderingen.
MADELEINE Zou eh Anna niet beter apart zitten?
DOKTER Neen.
MADELEINE Of kan ik naar een andere afdeling? Ik voel me er niet echt goed.
DOKTER Geduld, Madeleine.
MACHINEGEWEERVUUR
Madeleine, met de dokter in haar spoor, gaat kijken.
DOKTER De hopelozen!
MADELEINE Waarom niet?
DOKTER Ze maken geen enkele kans.
Madeleine, geschokt en vermoeid, gaat zitten.
MADELEINE Ik zou u nog iets willen vragen, dokter. Zou het kunnen dat de politiek ermee te maken heeft dat we apart zitten?
DOKTER Ge zit niet apart!
MADELEINE Ik ben niet Anti-Duits, hé dokter.
DOKTER De anderen wel?
Madeleine aarzelt.
MADELEINE Het is maar … het blijft tussen ons, hé dokter, ik zag Anna eens over het muurtje kijken en hoorde haar fluiten. Ze kan heel goed op haar vingers fluiten. Ik vind dat raar, een vrouw die op haar vingers fluit. Misschien brengt zij boodschappen over? Ik hoop van niet, hé, maar eh …
DOKTER En wat fluit ze op haar vingers? Deuntjes? Een geheime code?
MADELEINE ’k Hoop uit de grond van mijn hart, dokter, want Anna is een hartsvriendin, dat ze niets verkeerds heeft gedaan, eh maar aan de andere kant, de Duitser met wie ik bevriend bent geweest, heeft mij op het hart gedrukt dat ik de politie moet verwittigen als ik iemand rare dingen zie doen, dat ik anders zwaar in de problemen kan komen, dat ik zelfs gefusilleerd kan worden. Stilte Die schoten van daarnet? Stilte Ge weet, zei hij, wij kennen geen pardon. Stilte Zeker niet voor communisten.
DOKTER Is Anna een communiste?
MADELEINE Ge kunt misschien de ledenlijsten eens bekijken, want eerlijk, hé, dokter, ik ben bang ben van communisten.
Stilte
DOKTER En Liza?
Liza (in de andere ruimte) stapt uit haar bed en verlaat de zaal (naar Gruber).
MADELEINE Liza ligt hele nachten te janken.
DOKTER Dat gaat wel over.
MADELEINE Is zij het liefje van Gruber?
De dokter schiet in een lach.
MADELEINE Gruber heeft er zijn deugd in als hij iemand pijn kan doen of vernederen.
DOKTER Ik heb gezien dat er onder uw brits een boek ligt over onze gemeenschappelijke voorouders, de Franken en Karel De Grote.
MADELEINE Ja, het is een heel leerrijk boek.
DOKTER Dom van u, hé, Madeleine!
MADELEINE Dom?
DOKTER Dom om dat boek hier binnen te smokkelen!
Madeleine is van haar melk.
DOKTER De auteur van dit boek is een Fransman, Eugène Sue. De Fransen zijn onze vijanden, Madeleine.
MADELEINE Ja, maar het is een Vlaams boek.
DOKTER Uit het Frans vertaald, Madeleine. Stilte Giftige lektuur!
MADELEINE Pak het mee, dokter. Alstublieft. Ik kan toch niet meer lezen, pak het boek mee en verbrand het.
DOKTER Neen.
MADELEINE Waarom niet?
DOKTER Uw ideeën interesseren me niet, uw lichaam des te meer.
MADELEINE Ik zie steeds waziger, dokter.
DOKTER Dat verwondert mij niet. Het was een vergissing.
MADELEINE Die inspuitingen in mijn ogen waren een vergissing?
DOKTER Wetenschap is gissen en missen.
MADELEINE En dat was dus een misser?
DOKTER Ja.
MADELEINE Ik word blind?!
Stilte
MADELEINE Ik wil genezen, dokter!
DOKTER Ge zijt een sterke vrouw, Madeleine.
MADELEINE Een sterke, zieke vrouw, dokter. Stilte Ik hoop dat God mij genadig is, dokter. ‘k Ken mijn Onze Vader nog. Zegt hem op: onze vader, die in de hemelen zijt, geheiligd zij uw naam, uw rijk kome, uw wil geschiede op aarde als in de hemel enzovoort. Stilte Hoelang houdt ge ons nog in leven?
DOKTER Ik hou u in leven zolang ik geen opdracht krijg om uw leven te beëindigen.
MADELEINE Ha! En uw eed?
DOKTER Er zijn uitzonderingen.
Stilte
MADELEINE En wie geeft die opdracht? Gruber?
DOKTER Gruber of iemand anders.
MADELEINE wanhopig Ik wil genezen, dokter!
DOKTER Waarom hebt ge zo lang gewacht om u te laten controleren? Waarom zijt ge niet eerder gekomen? Ge hebt jongemannen besmet, die we nu nodig hebben aan het front. En nu komt ge janken als het bijna te laat is! Ge zit in slechte papieren, Madeleine. Maar er zijn er die in nog slechtere papieren zitten.
MADELEINE Anna?
DOKTER Er is nog een strohalm.
MADELEINE Een strohalm?
DOKTER Wat dacht ge, een bamboestok?
MADELEINE Neen, iets tussenin.
DOKTER Een strohalm, Madeleine. We hebben een nieuw preparaat om uw gonorroe te behandelen.
MADELEINE kan het zich niet voorstellen Gonorroe? Ik heb toch syfilis!? En nu ook nog gonorroe?
De dokter knikt.
MUZIEK SCHUBERT Israel Piano Trio (ONDER DE STEMMEN)
MADELEINE Wat doet gij hier toch met mij? Ik moet hier weg! Ik moet hier weg!
DOKTER Rustig.
MADELEINE Voor de oorlog had ik een klant, en eh, ik zei tegen hem: wat is dat? En ‘k riep er de bazin bij en hij toonde het haar en hij lachte ermee, dat drupt alleen maar een beetje, zei hij, alle grote kunstenaars hebben dat, dat is niet gevaarlijk. Trek maar gauw uw broek aan, vermaande mijn bazin, en kom hier niet weer voor dat het genezen is. Stilte Hij is niet meer teruggekomen. Stilte Ze kunnen dat niet genezen, zei de bazin nog tegen mij.Stilte Ik wil genezen, dokter!
DOKTER Natuurlijk.
MADELEINE Echt?
DOKTER Natuurlijk.
MADELEINE En als ik genezen ben, dokter, zal ik mijn lichaam graag weer ter beschikking stellen van de soldaten.
DOKTER En van de wetenschap.
MADELEINE Ja.
DOKTER En ga nu maar.
MUZIEK OPTREKKEN EN TOT HET EINDE LATEN LOPEN
Madeleine gaat naar haar bed, bedenkt zich, loopt door naar de tafel om te drinken, giet water uit de kan in een kommetje, drinkt, piekert, gaat zitten, hoofd tussen de handen, hoofd op tafel, valt van ellende in slaap.
De dokter schenkt zich een glas wijn in en gaat zitten, genieten.