Het stuk is gebaseerd op de research die Marc Reynaert deed voor zijn tv-reportage ‘De kinderwens’ voor VRT-Canvas. Hij was op het idee gekomen toen bekend gemaakt werd dat in Zweden duizenden jonge meisjes met een verstandelijke beperking gedwongen gesteriliseerd waren.
Inhoud
EEN JONGE VROUW behandelt de lijdensweg van Sandra, een meisje met een verstandelijke beperking dat een kinderwens heeft.
Sandra brengt haar jeugd door in een instelling en mag op haar achttiende zelfstandig gaan wonen. Ze betrekt een studio, werkt in een beschutte werkplaats en krijgt hulp bij het beheren van haar budget. Maar ze verdraagt geen bevoogding en wil weg uit de beschermde omgeving. Ze kijkt neer op de jongen met een licht verstandelijke beperking die verliefd op haar is.
Ze ontmoet Dieter, een jonge bouwvakker, en gaat met hem samenwonen. Ze hoopt haar droom, haar kinderwens, te realiseren. Maar ze geraakt niet zwanger en zoekt een gynaecoloog op. Hij stelt vast dat ze gesteriliseerd is. Ze is in alle staten want de ingreep is gebeurd zonder dat ze het wist.
Ze wordt door haar vriend, die een andere vrouw heeft zwanger gemaakt, in de steek gelaten en geraakt op de dool. Een evangelisch koppel redt haar van een zelfmoord. En wanneer de man beweert dat hij dankzij zijn geloof wonderen kan verrichten, verwacht zij dat hij haar weer vruchtbaar kan maken. De situatie ontspoort en ze laat een wanhopig koppel achter. Doelloos ontmoet ze Jamal, een Marokkaanse jongen, van wie ze onderdak krijgt en die haar adviseert werk te zoeken. Om snel geld te verdienen, gaat ze een schijnhuwelijk aan met Ibrahim, een andere Marokkaan. Jamal, die als tolk voor het ministerie van justitie werkt, is woedend. Sandra, die verliefd is op Jamal, daagt hem uit, zonder succes. De situatie escaleert. Ze steekt hem neer.
Het stuk eindigt op een noodkreet, de echo van een onvervulde wens.
SANDRA schreeuwt het uit Mijn buik zwelt! Mi sono gravida! I am pregnant! Soy embarazada. Je suis enceinte! Ich bin schwanger ! Ik ben in gezegende toestand !
“ ’Een jonge vrouw’ riep vaak de films van Ken Loach voor me op. ” (Luc Frans, theatermaker)
“… erg goed geschreven: goeie dialogen, meeslepende verhalen, veel verhaal voor hedendaags theater maar dat is goed. Doen me allebei (Een jonge vrouw, Melanie) wat aan Van Luchene denken, hoewel jouw manier van dialogeren anders is, het schetst een soort Vlaanderen, of een metafoor ervan die erg aangrijpt …”
(Michaël De Cock, artistiek leider ’t Arsenaal Mechelen)
“Net zoals bij ‘Hart’ bewonder ik bij ‘Melanie’ en ‘Een jonge vrouw’ de raakheid waarmee je situaties beschrijft die al te vaak verzwegen worden. Vanaf de eerste scènes word je als lezer geïntroduceerd in een milieu dat herkenbaar is, maar ook een soort onaangenaam gevoel achterlaat. Je teksten confronteren. Ze zijn maatschappelijk relevant, en dat is iets wat naar mijn gevoel over te weinig hedendaagse toneelteksten gezegd kan worden.” (Heleen Mercelis)
Rolbezetting: 3 dames, 5 heren (dubbelrollen)
Tijdsduur: 90 minuten
Auteursrechten: Almo
Foto’s van de voorstelling door Theater Melanie in regie van de auteur in zaal De Biekorf in Brugge met Annette Swimberghe, Antoon Van den Broecke, Idoumou Bambay, Koen Bonte, Kris Comeyne, Rebecca Van Overbeke†, Tourad Kane en Vicky Ruysschaert (2009)
Fragment
SANDRA toont fles Het is wijn zonder alcohol.
Paul leest het wenskaartje dat aan de flessenhals hangt.
SANDRA Van Leen. Mooi, hé!
PAUL Komt zij ook?
SANDRA Neen, ze is naar een vergadering. Ze gaan manifesteren. Met vlaggen en toeters en in hun rood jasje en met hun rood petje op.
PAUL Je bent hier nog maar pas en je vertrekt al.
SANDRA Ik moet aan mijn toekomst denken.
PAUL Toekomst?
SANDRA Ik heb toekomstplannen, zoals elk meisje.
PAUL Toch geen gezinnetje stichten?
SANDRA Waarom niet?
PAUL lacht Kindjes kopen!
SANDRA Dat hoort erbij en er is niets mooiers dan moederliefde.
PAUL Dat is een instinct. En instincten zijn gevaarlijk. Jouw moeder liet je in de steek. Jullie meisjes dromen.
SANDRA Ik luister naar mijn hart.
PAUL Ik luister naar mijn verstand. Al heb ik er niet veel. Ik probeer het zo goed mogelijk te gebruiken. Ik heb mij laten steriliseren, Sandra.
SANDRA Wat!
PAUL Daar verschiet je van, hé!
SANDRA Eigenlijk niet.
PAUL Ik heb het zekere voor het onzekere genomen.
SANDRA Ken je die? Op een dag zegt een meisje tegen haar vriend: schat, ik ben in verwachting. Hoezo, in verwachting, zegt hij. Wel, een kindje in mijn buik! En van wie, vraagt hij. Van jou schat, van wie anders! Dat kan niet, roept hij, ik ben gesteliseerd.
PAUL Geste-ri-liseerd! Ik kan er mee lachen, hoor.
SANDRA ’t Is geen klucht, hé. ’t Is echt gebeurd.
PAUL Daar verschiet ik niet van. Seks is leuk. Maar mentaal gehandicapten moeten geen kinderen op de wereld brengen.
SANDRA Dat vind ik ook. Daarom zal ik het nooit met een gehandicapte doen.
PAUL Wat?
SANDRA Ik doe het nooit met een gehandicapte.
PAUL En je bent het zelf!
SANDRA Ik ben het niet.
PAUL Waarom heb je dan begeleiding nodig?
SANDRA De wereld is heel ingewikkeld en iedereen heeft steun nodig.
PAUL Aan al die steuntrekkers gaat de maatschappij ten onder.
SANDRA Wij zijn geen steuntrekkers. Wij werken toch!
PAUL Als halve krachten in beschutte werkplaatsen.
SANDRA Ik vind het vreselijk wat je zegt.
PAUL We mogen geen plaag worden. Pauze We zijn niet overbodig. Gelukkige mensen zijn niet overbodig.
SANDRA Ben jij gelukkig?
PAUL Ja.
SANDRA Wat is geluk?
PAUL Bij jou zijn.
SANDRA Wanneer heb je je laten steliseren?
PAUL Ste-ri-liseren! Moet ik je dat allemaal vertellen?
SANDRA Neen, ik moet het niet weten.
PAUL Op een keer, we hadden gevrijd en mijn vriendin roept: oei, ‘k ben vergeten mijn pil in te nemen. Dat vond ik erg. Het was niet de eerste keer. Ik kon haar niet meer betrouwen. En om malheuren te voorkomen ben ik dan maar zelf naar de dokter gegaan en hij legde me uit wat sterilisatie is, dat is je zaad onvruchtbaar maken en een week later was ik gesteriliseerd.
SANDRA En nu ben je van haar weg!
PAUL Ja. En ik vind het goed.
SANDRA Je wordt daar dik van, hé! Zo dik als een os.
PAUL Maar mijn teeltbal is nog lang niet uitgedroogd. Als ik wil maakt de dokter het volgende week ongedaan en maak ik volgende maand al een kind.
SANDRA O! We hebben nog geen teug gedronken! Ze schenkt in. Ik word inpakster.
PAUL Pfft! Lopende bandwerk!
SANDRA Maar daarna mag ik naar de kwaliteitscontrole.
Ze toasten en drinken een teug.
PAUL Als je weggaat, Sandra, spring ik uit het raam.
SANDRA Dat heb je al gezegd.
PAUL Ik meen het.